Yetkisiz Satıcı Ürünü Nereden Buluyor? Kaynağı Bulma Rehberi (2026)
KISA CEVAP
Listende olmayan bir mağaza orijinal ürününü satıyorsa, ürün çoğu zaman senin kendi dağıtım zincirinden çıkmıştır: bir bayinin ya da distribütörün başka satıcılara yaptığı satış, toptancı ve ikinci el kanal, eski stok tasfiyesi, yurt dışına ya da kampanyaya satılmış partinin geri dönmesi veya kurumsal sipariş. Hangisi olduğunu lot ve seri kodu, test alımındaki faturanın satıcı unvanı ve satıcının ilk görüldüğü tarihin sevkiyat kayıtlarınla karşılaştırılması gösterir.
Listende olmayan bir mağaza orijinal ürününü satıyorsa, ürün çoğu zaman senin kendi dağıtım zincirinden çıkmıştır: bir bayinin ya da distribütörün başka satıcılara yaptığı satış, toptancı ve ikinci el kanal, eski stok tasfiyesi, yurt dışına ya da kampanyaya satılmış partinin geri dönmesi veya kurumsal sipariş. Hangisi olduğunu lot ve seri kodu, test alımındaki faturanın satıcı unvanı ve satıcının ilk görüldüğü tarihin sevkiyat kayıtlarınla karşılaştırılması gösterir. Bu yazıda olası kaynakları, izi sürmenin yollarını ve kaynağı bulduktan sonra nerede durman gerektiğini anlatıyoruz.
Bu yazı genel bilgilendirmedir, hukuki görüş değildir. Kendi sözleşmelerin ve somut durumun için bir marka ve rekabet hukuku avukatına danış.
Listende olmayan satıcı orijinal ürünü nereden alıyor?
Ürün sahte değilse, bir noktada senin elinden çıkmıştır. Pratikte beş yol öne çıkıyor:
| Kaynak | Nasıl oluyor | Bıraktığı iz |
|---|---|---|
| Bayi ya da distribütörün alt satışı | Yetkili bir bayi stoğunun bir kısmını pazaryerinde satan başka bir firmaya satıyor | Lot kodu o bayiye giden sevkiyatla eşleşiyor |
| Toptancı ve ikinci el kanal | Ürün birkaç el değiştirip pazaryeri satıcısına ulaşıyor | Birden çok bayinin lotları karışık görünüyor |
| Eski stok ve tasfiye | Kapanan bir bayinin ya da tasfiye edilen bir partinin stoğu piyasaya dönüyor | Eski ambalaj, eski etiket, yakın son kullanma tarihi |
| Yurt dışı ya da kampanya partisinin geri dönmesi | İhracata ya da özel bir kampanyaya satılan ürün Türkiye pazarına geri geliyor | Farklı dilde etiket, farklı barkod ya da kampanya ambalajı |
| Kurumsal ve hediye siparişleri | Bir firmaya toplu satılan ürün dağıtılmadan ya da dağıtıldıktan sonra satılıyor | Tek seferlik büyük sipariş, aynı lot, bazen kurum logolu ambalaj |
Hangisinin seninki olduğunu ürünün kendisi söylüyor. Ürünün orijinal olduğundan emin değilsen önce o soruyu cevapla; taklit ile yetkisiz satışın farkını taklit ürün mü, yetkisiz satış mı yazısında anlattık.
Kaynağı bulmak neden şikâyetten önce gelir?
Çünkü orijinal ürünün yetkisiz satışında elindeki en güçlü araç çoğu zaman şikâyet değil, kendi kanalın. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 152. maddesi, hak sahibi ya da onun izniyle üçüncü kişiler tarafından piyasaya sunulan ürünlerle ilgili fiillerin hakkın kapsamı dışında kaldığını söylüyor. Bayine sattığın ürün oradan başka bir mağazaya geçtiyse, bu satış tek başına marka ihlali sayılmayabiliyor ve satıcı faturasıyla itiraz edebiliyor.
Bu durumda kaynağı bilmek iki şey kazandırıyor:
- Doğru muhatap. Sorun pazaryerindeki mağazada değil, ona mal veren halkada olabilir. Kaynağı kurutmadan kaldırılan ilan, başka bir mağazada geri geliyor; bunun nasıl izleneceğini şikâyet edilen satıcı geri gelirse yazısında anlattık.
- Doğru dayanak. Ürün değiştirilmiş ya da kötüleştirilmişse SMK 152’nin ikinci fıkrası ayrı bir kapı açıyor. Şikâyetin adımları ise marka hakkı şikâyeti nasıl yapılır yazısında.
Ürünün izini sürmenin yolları neler?
Dört yöntem var ve en iyi sonucu birlikte veriyorlar:
| Yöntem | Ne gösterir | Sınırı |
|---|---|---|
| Lot, seri ya da üretim kodu ve son kullanma tarihi | Ürünün hangi partiden çıktığını ve o partinin kime gittiğini | Ancak sevkiyat kayıtların lot bazında tutuluyorsa işe yarar |
| Test alımı ve faturadaki unvan | Ürünü sana satan firmanın gerçek unvanını | Satıcının ürünü kimden aldığını göstermez |
| İlk görüldüğü tarih ile sevkiyat verisi | Satıcının hangi sevkiyattan sonra ortaya çıktığını | Tek başına ilişki gösterir, kanıt değildir |
| Ambalaj ve etiket farkları | Ürünün hangi kanala ya da döneme ait olduğunu | Kanal başına ayrı ambalaj yoksa sınırlı bilgi verir |
Lot ve seri kodu. Ürünlerinde parti numarası, seri numarası ya da üretim kodu varsa en kesin iz budur. Test alımıyla gelen ürünün kodunu kendi çıkış kayıtlarında ara: o parti hangi bayiye, hangi tarihte gitti? Son kullanma tarihi yakın ürün çoğu zaman eski stoktan ya da tasfiyeden geliyor. Kayıtların lot bazında değilse, bugünden öyle tutmaya başla.
Test alımı ve fatura. Test alımının nasıl yapılacağını taklit ürün mü, yetkisiz satış mı yazısında adım adım anlattık; burada önemli olan faturanın üzerindeki unvan. Pazaryerindeki mağaza adı bir etiket; faturadaki unvan ve vergi bilgileri mağazanın arkasındaki şirketi gösteriyor. Bu unvanı pazaryerinin satıcı bilgilerindeki unvanla ve kendi müşteri listenle karşılaştır. Satıcı bilgilerinin nerede durduğunu Hepsiburada’da markamı kim satıyor yazısında gösterdik.
Ambalaj ve etiket. İhracat için basılmış etiket, farklı dildeki kullanım kılavuzu, kampanya ambalajı ya da eski logo, ürünün hangi kanaldan ya da hangi dönemden geldiğini söyleyebiliyor. Kanal başına ayırt edilebilir ambalaj kullanan markalar bu soruyu çok daha hızlı cevaplıyor; ambalajı kimlik sistemi içinde kurgulamak marka kimliği çalışmasının konusu.
Satıcının ilk görüldüğü tarih sevkiyatla nasıl karşılaştırılır?
Lot kodu yoksa ya da test alımı henüz yapılmadıysa, ilk ipucunu zaman çizelgesi veriyor: yeni satıcı belirli bir sevkiyattan kısa süre sonra o sevkiyatın ürünleriyle ortaya çıkıyorsa, iki olay arasında bir bağ olabilir.
Kurgusal bir örnek: “Örnek Mağaza Kuzey” markanı ilk kez eylülün ilk haftasında, tek bir ürün hattında ve tavsiye fiyatının belirgin altında satmaya başlıyor. Sevkiyat kayıtlarına baktığında, iki hafta önce bir distribütörüne o ürün hattından olağan siparişlerinin birkaç katı büyüklükte tek seferlik bir parti gönderdiğini görüyorsun. Bu eşleşme bir kanıt değil, nereye bakacağını gösteren bir işaret: sıradaki adım test alımı ve gelen ürünün lot kodunu o partiyle karşılaştırmak.
Karşılaştırmada şu soruları sor:
- Satıcı hangi tarihte ilk kez göründü?
- Hangi ürünleri satıyor: bütün katalog mu, tek bir ürün hattı mı?
- Aynı dönemde olağandışı büyüklükte ya da olağandışı bir müşteriye giden sevkiyat var mı?
- Satıcının ilan sayısı ve fiyatı zamanla nasıl değişti? Tek seferlik bir parti genelde bir süre sonra tükeniyor; düzenli besleme ise ilanları canlı tutuyor.
Satıcıların kalıcı kimlikle kaydedildiği düzenli bir liste bu karşılaştırmayı mümkün kılıyor; nasıl tutulacağını yetkili satıcı listesi nasıl tutulur yazısında anlattık.
Kaynağı bulunca ne yapmalısın?
İlk adım çoğu zaman kendi kanalınla konuşmak: ürünün o bayiden ya da distribütörden çıktığını gösteren lot ve sevkiyat bilgisini paylaşıp nasıl olduğunu sormak. Burada sınırın nereden geçtiği önemli, çünkü kaynağı kapatma isteği kolayca rekabet hukuku riskine dönüşebiliyor.
Dikey anlaşmalarda temel kurallar 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesi ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nde. Tebliğ’in 4. maddesi, anlaşmayı muafiyet dışına çıkaran sınırlamaları sayıyor:
| Tebliğ’e göre muafiyet dışında kalan | Tebliğ’in istisna olarak saydığı |
|---|---|
| Bayinin kendi satış fiyatını belirleme serbestisini engellemek | Baskı ya da teşvikle sabit veya asgari fiyata dönüşmemek şartıyla azami ya da tavsiye fiyat |
| Bayinin satacağı bölge ya da müşterileri kısıtlamak | Münhasır bölgeye ya da müşteri grubuna aktif satışın kısıtlanması |
| Seçici dağıtımda sistem üyelerinin birbirine satışını engellemek | Seçici dağıtım sistemi üyelerinin yetkili olmayan dağıtıcılara satışının kısıtlanması |
| Seçici dağıtımda perakende üyelerin son kullanıcıya satışını kısıtlamak | Toptancı seviyesindeki alıcının son kullanıcıya satışının kısıtlanması |
Bu tablo kaynağı kapatmak isteyen marka için şunu söylüyor:
- Seçici dağıtım kurduysan, üyelerin yetkili olmayan dağıtıcılara satmasını sözleşmeyle kısıtlamak Tebliğ’in saydığı istisnalar arasında. Bunun için sistemin gerçekten belirlenmiş kriterlere dayanması ve sözleşmenin buna göre yazılması gerekiyor; muafiyetin pazar payı gibi başka şartları da var.
- Bayinin internetten ya da pazaryerinde satmasını genel olarak yasaklamak riskli. Rekabet Kurulu 2025’te yeniden satıcıların internet satışlarını kısıtlayan bir üreticiye ceza verdi; ayrıntısını bayi fiyatına müdahale yazısında anlattık.
- Kaynağı fiyat üzerinden cezalandırma. “Bu bayinin malı ucuza satılıyor, ona daha az mal vereyim” gerekçesi, tavsiye fiyatı fiilen asgari fiyata çevirme riskini taşıyor.
- Bayiler arasında bilgi taşıma. Bir bayinin kanalından çıkan ürünü diğer bayilerle konuşmak, tek tek konuşmaktan daha ağır bir tablo çizebiliyor.
Seçici dağıtım kurmadıysan elindeki araçlar daha çok ticari: lot bazında kayıt, kurumsal ve ihracat siparişlerinde yeniden satış koşullarını baştan konuşmak, tasfiye partilerini kontrollü yönetmek. Hangisinin senin sözleşmelerine uygun olduğunu avukatınla kur.
Paralel ithalat ve eski stokta hukuki tablo farklı mı?
Kısmen. Kaynağın türü, SMK’nın hangi maddesinin öne çıktığını değiştiriyor:
- Yurt dışından geri dönen ürün. SMK 7, marka sahibine işaretli malın ithal ya da ihraç edilmesini önleme hakkı tanıyor. SMK 152 ise izinle piyasaya sunulan ürünlerde hakkın tükendiğini söylüyor ve piyasaya sunmanın nerede olduğunu ayrıca belirtmiyor. Yurt dışında piyasaya sunulmuş ürünün Türkiye’de satılmasının bu iki madde arasında nereye düştüğü tek cümleyle cevaplanabilecek bir soru değil; somut durumu avukatınla değerlendir.
- Eski stok ve tasfiye. Ürün senin izninle piyasaya çıktıysa genel kural hakkın tükenmesi. Ama ürünün son kullanma tarihi geçmişse, ambalajı bozulmuşsa ya da etiketi değiştirilmişse, SMK 152’nin ikinci fıkrasındaki “değiştirme ya da kötüleştirme” sorusu gündeme gelebiliyor. Bunu belgelemek için test alımındaki ürünün fotoğrafları ve karşılaştırma notları önemli; nasıl saklanacağını kanıt dosyası nasıl hazırlanır yazısında anlattık.
- Kurumsal ve hediye siparişleri. Ürünü sen sattın, yani piyasaya sundun. Burada hukuki yoldan çok sipariş aşamasındaki ticari konuşma belirleyici.
Marka Radarı bu araştırmanın neresinde?
Marka Radarı ürünün nereden geldiğini bilmiyor; bu bilgi senin sevkiyat ve lot kayıtlarında. Radar’ın verdiği, kaynağı ararken ihtiyaç duyduğun zaman çizelgesi: Trendyol ve Hepsiburada’da markanı kimin sattığı, satıcının ilk hangi taramada görüldüğü ve her taramada kaç ilanla, hangi fiyattan göründüğü. Ürün listeni yüklersen fiyatlar senin fiyatınla karşılaştırılıyor.
Bu çizelgeyi sevkiyat tarihlerinle yan yana koyduğunda, yukarıdaki dört soruya cevap aramaya başlayabilirsin. Satıcının geçmiş sayfasının nasıl okunacağını Marka Radarı kullanım rehberinde anlattık. Yetkisiz satıcı konusunun tespit ve şikâyet tarafı ise pazaryerinde yetkisiz satıcı yazısında.
Sıkça sorulan sorular
En sık kaynaklar senin kendi zincirin: bir bayinin ya da distribütörün başka satıcılara yaptığı satış, toptancı ve ikinci el kanal, eski stok ve tasfiye partileri, yurt dışına ya da kampanyaya satılmış ürünün geri dönmesi ve kurumsal ya da hediye siparişleri. Hangisi olduğunu tahminle değil, lot kodu, fatura ve sevkiyat kayıtlarıyla bulursun.
Doğrudan göstermez. Fatura sana ürünü satan firmanın unvanını gösterir; o firmanın ürünü kimden aldığını göstermez. Asıl işe yarayan, faturayla gelen ürünün üzerindeki lot ya da seri kodunu kendi sevkiyat kayıtlarında aramak.
Duruma bağlı. Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği, seçici dağıtım sisteminde üyelerin yetkili olmayan dağıtıcılara satışının kısıtlanmasını istisna olarak sayıyor; ama bunun için gerçekten kurulmuş bir seçici dağıtım sistemi ve doğru yazılmış bir sözleşme gerekiyor. Sistem üyelerinin birbirine satışını engellemek ise muafiyet dışında. Kendi sözleşmeni avukatınla kur.
Tek cümlelik bir cevabı yok. SMK 7 marka sahibine işaretli malın ithalini önleme hakkı tanıyor; SMK 152 ise izinle piyasaya sunulan ürünlerde hakkın tükendiğini söylüyor ve piyasaya sunmanın yerini ayrıca belirtmiyor. Bu iki maddenin somut durumda nasıl uygulanacağı avukatının değerlendireceği bir konu.
Hayır. Radar kimin sattığını, ilk hangi taramada görüldüğünü, hangi taramada kaç ilanla ve hangi fiyattan satıldığını gösteriyor. Ürünün kaynağı senin sevkiyat ve lot kayıtlarında; Radar’ın zaman çizelgesi bu kayıtlarla karşılaştıracağın tarihi veriyor.
Devamı
- Marka KimliğiLogo, renk, tipografi ve marka sesi — tutarlı, premium bir kimlik.
- Ürün Başlığında Başka Markanın Adı: Meşru Kullanım mı, İhlal mi? (2026)“X ile uyumlu”, “X muadili”, “X tipi”: ilan başlığında başka markanın adı ne zaman meşru, ne zaman ihlal? SMK 7/5 ölçütü ve marka sahibi için yol haritası.
- Seçici Dağıtım ve Pazaryeri: Bayinin Satışını Sınırlayabilir misin? (2026)“Yalnızca eczanede satılır” diyen marka, bayisinin pazaryerinde satmasını sınırlayabilir mi? İnternet yasağı ile nitelik şartının farkı ve yetkisiz satıcı.
Bunu kendi markanda uygulayalım mı?
Yazıdaki adımları senin ürünün, bütçen ve pazarın için birlikte planlayalım. 15 dakikalık ücretsiz strateji görüşmesinde somut bir ilk adım çıkarırız.