İçeriğe geç
Marka

Ürün Başlığında Başka Markanın Adı: Meşru Kullanım mı, İhlal mi? (2026)

8 DAKİKA OKUMAGÜNCELLENDİ:

KISA CEVAP

Pazaryeri ilanının başlığında başka bir markanın adının geçmesi tek başına ihlal değildir. Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 7. maddesinin beşinci fıkrası, özellikle aksesuar, yedek parça ve eşdeğer parçada ürünün kullanım amacını belirtmek için gerekli olan kullanımı, dürüstçe ve ticari hayatın olağan akışı içinde yapıldığı sürece marka sahibinin engelleyemeyeceği kullanımlar arasında sayıyor. Sınır, kullanım amacı anlatmaktan çıkıp ürünü o markanın ürünü gibi gösterdiği, alıcıyı yanılttığı ya da markanın tanınmışlığından haksız yararlandığı yerde başlıyor.

Pazaryeri ilanının başlığında başka bir markanın adının geçmesi tek başına ihlal değildir. Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 7. maddesinin beşinci fıkrası, özellikle aksesuar, yedek parça ve eşdeğer parçada ürünün kullanım amacını belirtmek için gerekli olan kullanımı, dürüstçe ve ticari hayatın olağan akışı içinde yapıldığı sürece marka sahibinin engelleyemeyeceği kullanımlar arasında sayıyor. Sınır, kullanım amacı anlatmaktan çıkıp ürünü o markanın ürünü gibi gösterdiği, alıcıyı yanılttığı ya da markanın tanınmışlığından haksız yararlandığı yerde başlıyor. Bu yazıda başlık kalıplarını, kanunun çizdiği çizgiyi ve marka sahibi olarak bu ilanlarla ne yapacağını anlatıyoruz.

Bu yazı genel bilgilendirmedir, hukuki görüş değildir. Somut bir ilan için marka vekiline ya da avukata danış.

Başlıkta başka markanın adı hangi kalıplarla geçiyor?

Markanın adını başlığında taşıyan ilanların çoğu birkaç kalıba giriyor. Her kalıp alıcıya farklı bir şey söylüyor; ilk iş, ilanın ne iddia ettiğini okumak:

KalıpÖrnek başlık (kurgusal)Alıcıya söylediği
“ile uyumlu”“Örnek Marka S200 ile uyumlu yedek filtre”Bu ürün o modelle çalışır
“için”“Örnek Marka S200 için şarj kablosu”Bu ürün o model için yapıldı
“muadili”“Örnek Marka S200 muadili filtre”Bu ürün onun yerine geçer, eşdeğerdir
“tipi”“Örnek Marka tipi süpürge başlığı”Bu ürün ona benzer
Karışık başlık“Örnek Marka, Deneme Marka, Taslak Marka uyumlu filtre seti”Birden çok modelle çalışır; ya da yalnızca aramada çıkmak istiyor

İlk ikisi ürünün ne işe yaradığını anlatıyor; “muadil” ve “tipi” ise ürünü senin ürününle karşılaştırıyor. Karışık başlıklarda sorulacak soru, sayılan markaların gerçekten ürünle ilgili olup olmadığı. Bu fark, aşağıda kanunun çizdiği çizgiyle birebir örtüşüyor.

Kanun hangi kullanıma izin veriyor?

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (SMK) 7. maddesi önce marka sahibinin haklarını sayıyor: tescilli markayla aynı ya da karıştırılma ihtimali doğuracak kadar benzer bir işaretin izinsiz kullanılmasının önlenmesini isteyebilirsin. Aynı maddenin üçüncü fıkrası yasaklanabilecek fiilleri tek tek sayıyor; aralarında işaretin teşebbüsün iş evrakı ve reklamlarında kullanılması, internet ortamında anahtar sözcük ya da benzeri biçimlerde kullanılması ve hukuka uygun olmayan karşılaştırmalı reklamlarda kullanılması da var.

Beşinci fıkra ise bu hakkın sınırını çiziyor. Marka sahibi, üçüncü kişiler tarafından dürüstçe ve ticari hayatın olağan akışı içinde markasının şu biçimlerde kullanılmasını engelleyemiyor:

  1. Gerçek kişilerin kendi ad veya adresini belirtmesi.
  2. Malların ya da hizmetlerin türüne, kalitesine, miktarına, kullanım amacına, değerine, coğrafi kaynağına, üretim veya sunuluş zamanına ya da diğer niteliklerine ilişkin açıklamalar.
  3. “Özellikle aksesuar, yedek parça veya eşdeğer parça ürünlerinde, malın ya da hizmetin kullanım amacının belirtilmesinin gerekli olduğu hâllerde” kullanım.

Üçüncü bent, “uyumlu” ve “için” ilanlarının dayanağı. Ama iki şartı var: kullanımın amacı belirtmek için gerekli olması ve dürüstçe yapılması. Kanun “dürüstçe”nin neye benzediğini tek tek saymıyor; bunu somut olaya göre mahkeme değerlendiriyor. Pratikte bakılan işaretler genellikle şunlar:

  • Ürünün kendi markası ilanda açıkça yazıyor mu, yoksa başlıktaki tek marka seninki mi?
  • Senin markan ürünün adı gibi mi duruyor, yoksa uyumluluğu açıklayan bir ek olarak mı?
  • İlanda senin logon, ambalajın ya da ürün fotoğrafın var mı?
  • Sayılan modeller gerçekten ürünle uyumlu mu, yoksa liste aramada çıkmak için mi uzatılmış?

Hangi kullanım ihlale ya da yanıltmaya kayıyor?

Kullanım, amacı anlatmaktan çıkıp alıcıya “bu, o markanın ürünü” dediği noktada istisnanın dışına düşebiliyor. Sık görülen durumlar ve akla gelen hükümler:

İlanda gördüğünNeden sorun olabilirAkla gelen hüküm
Başlıktaki tek marka seninki, ürünün kendi markası yokAlıcı ürünü senin ürünün sanabilirSMK 7/2 (karıştırılma ihtimali)
Görselde senin logon ya da ambalajınAmacı belirtmek için gerekenin ötesinde; ürünün senin ürünün olduğu izlenimiSMK 7/2; TTK 55/1-a-4 (karıştırılmaya yol açan önlemler)
“Muadili”, “aynısı” gibi eşdeğerlik iddiasıÜrünü senin ürününle karşılaştırıyor; iddia doğru değilse yanıltıcıSMK 7/3-f; TTK 55/1-a-5 (yanıltıcı karşılaştırma)
Ürünle ilgisi olmayan marka adları sıralanmışMarkanın adı yalnızca aramada çıkmak için kullanılıyorSMK 7/3-d (anahtar sözcük ya da benzeri kullanım); somut olaya bağlı
Ürün senin markanı taşıyan sahte bir ürünBu artık başlık meselesi değil, taklitSMK 29

Türk Ticaret Kanunu’nun 55. maddesi haksız rekabet hâllerini sayıyor; başkasının mallarıyla karıştırılmaya yol açan önlemler almak ve kendi mallarını başkalarınınkiyle yanıltıcı ya da gereksiz yere onun tanınmışlığından yararlanacak şekilde karşılaştırmak bunlardan ikisi. Bir pazaryeri başlığının bu bentlere girip girmediği her olayda ayrıca değerlendiriliyor; tablo bir hüküm değil, avukatınla konuşurken nereden başlayacağını gösteriyor.

Son satır ayrı bir yol: ürün markanı taşıyan bir taklitse elindeki mesele başlık değil, ürünün kendisi. Bu ayrımı ve test alımını taklit ürün mü, yetkisiz satış mı yazısında anlattık.

“Muadil” ve “tipi” neden daha riskli?

Çünkü “uyumlu” bir işlev bildiriyor, “muadil” ise bir eşdeğerlik iddiası kuruyor. “Örnek Marka S200 ile uyumlu filtre” dediğinde satıcı yalnızca filtrenin o cihaza takıldığını söylüyor. “Örnek Marka S200 muadili filtre” dediğinde ise ürünün senin filtrenin yerini aynı nitelikte tuttuğunu ima ediyor.

Bu iddia doğruysa ve ilan ürünün kendi markasıyla açıkça sunuluyorsa, kullanım yine meşru bir açıklamanın sınırında kalabilir. İddia doğru değilse ya da ilan senin markanın bilinirliği üzerine kurulmuşsa, hem marka hakkı hem haksız rekabet açısından konuşulacak bir şey doğar. “Tipi” de benzer çalışıyor: ürünün ne işe yaradığını değil, neye benzediğini söylüyor.

Yine de kelimenin kendisi tek başına kanıt değil. “Muadil” yazan bir ilanı şikâyet etmeden önce görsellerine, ürünün kendi markasının yazıp yazmadığına ve mümkünse ürünün kendisine bak.

Marka sahibi olarak bu ilanlarla ne yapmalısın?

Sırayla:

  1. Ayrı bir grupta topla. Başlığında markan geçen ama senin ürünün olduğu belli olmayan ilanları yetkisiz satıcı listesine katma; “doğrulanacak” grubunda tut. Bu grubun nasıl tutulduğunu Hepsiburada’da markamı kim satıyor yazısında anlattık.
  2. Ürün senin mi, kontrol et. Görsel, model kodu, ambalaj ve barkod senin ürününle örtüşüyor mu? İlandan anlaşılmıyorsa test alımı en kesin yol.
  3. Sınıflandır. Ürün seninse kaydı yetkili ya da listede yok olarak güncelle; yetkisiz satış konusunu pazaryerinde yetkisiz satıcı yazısında ele aldık. Ürün senin değilse ve kullanım amacı açıklıyorsa bırak. Şüpheliyse bir sonraki adıma geç.
  4. Kanıtı o gün kaydet. Başlığın, görsellerin ve satıcı bilgilerinin ekran görüntüsünü tarihiyle al. İlan başlıkları değişebiliyor; bugün gördüğün başlık yarın orada olmayabilir. Dosyanın nasıl tutulacağını kanıt dosyası nasıl hazırlanır yazısında anlattık.
  5. Doğru kanala başvur. Marka hakkı bildirimi için pazaryerinin fikri ve sınai mülkiyet başvuru kanalı var; adımları marka hakkı şikâyeti nasıl yapılır yazısında anlattık. Bu kanal tescil belgesi istiyor; tescilin pazaryerinde açtığı kapıları marka tescili pazaryerinde ne işe yarar yazısında ele aldık.
DurumNe yap
Ürün senin, satıcı yetkiliYetkili listende işaretle
Ürün senin, satıcı listede yokYetkisiz satış olarak ele al; önce ürünün kaynağına bak
Ürün senin değil, “uyumlu” doğru ve ürünün kendi markası açıkÇoğu zaman meşru kullanım; kaydı kapat
Ürün senin değil, logon ya da ambalajın kullanılmışKanıtı kaydet, şikâyet dayanağını avukatla netleştir
Ürün senin markanı taşıyan bir sahteTaklit yolu: test alımı ve şikâyet

Bir de kendi tarafına bak: alıcının senin ürününü uyumlu bir ürünle karıştırmaması için ambalajın, logon ve ürün görsellerin tutarlı ve tanınır olmalı. Bu, marka kimliği çalışmasının konusu.

Pazaryerlerinin kendi ilan kuralları ne diyor?

Kanunun yanında pazaryerlerinin de ürün içerik ve ilan kuralları var; marka alanının nasıl doldurulacağı, başlıkta ve görselde neyin kabul edileceği bu kurallarda düzenleniyor. Bu kurallar satıcı panelinde ve satıcı bilgi merkezlerinde duruyor ve zaman zaman güncelleniyor.

Bu yüzden bir ilanı “ilan kuralına aykırı” diye bildirmeden önce pazaryerinin güncel ilan kuralına bak ve dayandığın maddenin adını ve tarihini kanıt dosyana yaz. İlan kuralı ihlali ile marka hakkı bildirimi ayrı yollar: ilki pazaryerinin kendi içerik standardına, ikincisi senin tescilli hakkına dayanıyor.

Kendi ilanlarında nelere dikkat etmelisin?

Uyumlu aksesuar ya da yedek parça satan bir marka sen de olabilirsin. Bu durumda aynı çizgi senin için de geçerli:

  • Başlığa önce kendi markanı ve ürün tipini yaz, başka markayı uyumluluğu anlatan ek olarak koy.
  • Yalnızca gerçekten uyumlu olduğun modelleri say.
  • Başka markanın logosunu ve ürün fotoğrafını kullanma.
  • “Muadil” yerine ürünün ne işe yaradığını söyleyen bir ifade seç.

Başlığın geri kalanının nasıl kurulacağını pazaryeri ürün başlığı nasıl yazılır yazısında anlattık.

Marka Radarı bu ilanları nasıl gösteriyor?

Marka Radarı Trendyol ve Hepsiburada’da marka adınla yapılan aramanın sonuçlarında görünen satıcıları her hafta yetkili listenle ve bir önceki taramayla karşılaştırıyor. Markanla yalnızca ilan başlığından eşleşen satıcıyı yetkisiz diye raporlamıyor; “doğrulanacak aday” olarak ayrı gösteriyor. Ürünün sende olup olmadığını sen kontrol ediyorsun, kararı sen veriyorsun.

Sınırları da açık. Radar arama sonuçlarında görünen satıcıları görüyor; Trendyol marka adı aramasını marka filtresine de çevirdiği için markanı yalnızca başlıkta kullanan ilanlar orada kaçabiliyor. İlanın meşru kullanım mı, ihlal mi olduğuna Radar karar vermiyor; şikâyeti marka sahibi yapıyor. Panelde aday rozetinin nerede durduğunu Marka Radarı kullanım rehberinde gösterdik.

Sıkça sorulan sorular

  • Hayır. SMK 7/5-c’ye göre marka sahibi, özellikle aksesuar, yedek parça ve eşdeğer parçada ürünün kullanım amacını belirtmek için gerekli olan kullanımı, dürüstçe ve ticari hayatın olağan akışı içinde yapıldığı sürece engelleyemiyor. Ürünün kendi markası açıkça yazıyorsa ve ilan alıcıya ürünün senin ürünün olduğu izlenimini vermiyorsa, bu kullanım çoğu zaman bu istisnanın içinde kalıyor.

  • Duruma bağlı. “Muadil” kelimesi ürünü senin ürününle karşılaştırıyor; ürün gerçekte eşdeğer değilse ya da ilan markanın tanınmışlığından yararlanmak için kurulduysa marka hakkı ve haksız rekabet açısından sorun doğabiliyor. Ama kelimenin kendisi tek başına ihlal kanıtı değil; ilanı, görselleri ve ürünü birlikte değerlendirip avukatınla karar ver.

  • İlanın ekran görüntüsünü tarihiyle o gün kaydet. Kullanım amacını belirtmek için çoğu zaman markanın adını yazmak yetiyor; logonun ya da senin ambalajının kullanılması ürünün senin ürünün olduğu izlenimini güçlendirebiliyor. Bu, şikâyet dayanağını avukatınla değerlendirirken önemli bir işaret.

  • Hayır. Markanla yalnızca ilan başlığından eşleşen satıcı yetkisiz diye raporlanmıyor; panelde “doğrulanacak aday” olarak ayrı geliyor. Ürünün sende olup olmadığını sen kontrol ediyorsun, şikâyet kararı da senin.

  • Pazaryerinin marka hakkı bildirim kanalında çoğu zaman evet: Trendyol ve Hepsiburada başvuruda TÜRKPATENT tescil belgesi isteyebiliyor; ayrıntıyı marka hakkı şikâyeti rehberimizde anlattık. Tescil başvurun sürüyorsa belge gelene kadar ilanları tarihli olarak kaydetmeye devam et.

Bunu kendi markanda uygulayalım mı?

Yazıdaki adımları senin ürünün, bütçen ve pazarın için birlikte planlayalım. 15 dakikalık ücretsiz strateji görüşmesinde somut bir ilk adım çıkarırız.